تبلیغات
وبلاگ مسئول مشاوره دانشگاه علوم پزشکی شاهرود - فوائد روزه داری

وبلاگ مسئول مشاوره دانشگاه علوم پزشکی شاهرود

شنبه 29 مرداد 1390

فوائد روزه داری

نویسنده: مسئول دفتر مشاوره   


روزه و سلامت روان

روزه‌ در لغت‌ به‌ معنای‌ امساك‌ و ترك‌ مطلق‌ چیزها اعم‌ از خوردنی‌ و آشامیدنی‌ یا هر عمل‌ ناپسند است

این‌ فریضه‌ از نظر جسمی، روحی، معنوی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی، روانی، بهداشتی‌ و... فضایل‌ فراوان‌ دارد.



روزه  و سلامت روان


اگرچه تاكنون در زمینه تأثیر روزه داری بر سلامت جسم تحقیقات فراوانی انجام شده، اما ارزیابی علمی تأثیر این فریضه در بهسازی روانی، مسأله ای است كه نباید فراموش كرد. پژوهشهایی كه در زمینه ارتباط بهداشت روان و روزه داری در ایران انجام شده، نشان دهنده كاهش میزان اضطراب، افسردگی، خودكشی و... در این ماه است. همچنین، در یك پژوهش آزمایشی در سال 76، تعداد  75مرد (در گروه سنی 9 تا57 سال) به كمك پرسشنامه از نظر سلامت روانی در سه مرحله آغاز و پایان ماه رمضان و یك ماه پس از آن مورد بررسی قرار گرفتند میانگین نمرات این آزمایش نشان دهنده كاهش وسواس، اضطراب، افسردگی، ترس و پرخاشگری در پایان رمضان بود.


محققان اروپایی نیز درباره تأثیر روزه بر روان افراد روزه دار تحقیقات جامعی انجام داده اند. به عنوان مثال، "كلار"و همكارانش در سال 1964 روی دو گروه روزه دار و غیر روزه دار كه از هر لحاظ یكسان بودند با آزمایشهای مستمر، تحقیقاتی را انجام دادند كه پس از پایان آزمایش دریافتند گروه روزه دار از صلح، صفا، آرامش و شادابی بیشتری برخوردارند و اضطراب، پرتحركی و پرخاشگری در آنان دیده نمی شود.

همچنین، روان شناس دیگری به نام «كیس» در سال  1950  چنین تحقیقی را انجام داد و متوجه شد افرادی كه روزه دارند، شدت شنوایی شان افزایش یافته و در مسایل دقت بیشتری دارند.

از سوی دیگر، روان شناسان اروپایی در تحقیقات خود دریافته اند كه بر اثر روزه داری نوعی از چاقی عصبی و روانی كاملاً بهبود می یابد.

 
حال دلیل این تغییرات روحی و روانی در افراد روزه دار چیست؟
دكتر اقلیما، رئیس انجمن مددكاران كشور، مهمترین تأثیر روزه را ایجاد آرامش و امنیت روانی در افراد روزه دار می داند و می گوید: انسان به طور فطری چیزی را والاترین قدرت می داند و به آن متوسل می شود و در غیر این صورت احساس بی پناهی می كند. بنابراین، در ماه مبارك رمضان با قوی تر شدن اعتقادات مذهبی مردم، آرامش و امنیت روانی آنان هم افزایش می یابد؛ زیرا همیشه پشتیبان و حامی قوی را همراه خود می بینند و در امور زندگیشان تنها از او یاری می جویند.


دكتر دولتیار باستانی، روان شناس و استاد دانشگاه هم در این زمینه اظهار می دارد: به طور كلی روزه یك سیستم كنترل كننده است كه به افراد چگونگی به تعویق انداختن نیازهایشان را می آموزد تا در هنگام هیجان و احساس شدید نیاز، تفكرات خود را كنترل كنند و رفتاری با طمأنینه و آرامش داشته باشند.
این استاد دانشگاه روزه را در تربیت نوجوانان بسیار مؤثر می داند و می افزاید: روزه بهترین وسیله ای است كه به نوجوانان می آموزد چگونه هیجانهای شدید روحی خود را كنترل كنند.

وی می گوید: یكی از تأثیرهای مهم روزه بر شخصیت افراد افزایش روحیه صبر و استقامت آنان است؛ زیرا وقتی انسان بتواند 30روز در برابر گرسنگی و نیز گناهانی مثل غیبت، دروغ و... ایستادگی كند، بدیهی است كه در تمام سال هم ترك گناهان برایش آسان تر خواهد بود.

دكتر فتوت، روان شناس واستاد دانشگاه روزه را مهمترین عامل رساندن انسان به خودشناسی می داند و می گوید: یك ماه روزه داری، فرد را متوجه حقایقی می كند كه شاید تاكنون از آنها غافل بوده است به عبارت دیگر، در ماه رمضان جنبه های غیرمادی وجود انسان بیش از پیش برایش آشكار می شود  و بهنیازهای دیگری به جز نیازهای جسمانی متوجه می گردد.
وی اضافه می كند: یكی دیگر از نتایج بالا رفتن شناخت و خودشناسی افراد روزه دار، افزایش اعتماد به نفس و اراده؛ به ویژه در كسانی است كه در تصمیم گیری ها خیلی زود سرخورده می شوند؛ زیرا وقتی فرد در این ماه به توانایی خود در مقابل گرسنگی، گناه و وسوسه های شیطانی پی می برد، اعتماد به نفسش بالا می رود و در می یابد كه در ماه های بعد نیز توانایی چنین كاری را دارد. این استاد دانشگاه خاطرنشان می كند: درواقع گرسنگی رفتاری نمادین است برای اینكه تواناییها و قابلیتهای درونی انسان در ناخودآگاهش ثبت شود.

براساس آخرین یافته‌ها و تحقیقات علمی، " روزه داری اسلامی " موجب كاهش استرس و اضطراب در بین افراد می‌شود بنابر این نقش روزه در سلامتیِ روان ، به مراتب افزون‏تر از نقش آن در سلامتی جسم است؛ ز.یرا گرفتن روزه ـ بر اساس گفته‏ی روان‏شناسان و روان‏پزشکان ـ هم باعث کاهش بیماری‏های روانی می‏شود و هم تقویت، پاکی و بزرگی روح را در پی دارد. از این رو به برخی از موارد بسیار مهم و اساسی آثار روحی و روانی روزه به طور گذرا اشاره می‏کنیم:

روزه و اضطراب

بر طبق یافته ها و تحقیقات علمی، معنویون مشكلات روانى و اضطراب هاى كمترى را در زندگى تحمل مى‏كنند؛ دینداران هم به لحاظ نوع نگرش منسجم و عاقبت نگرانه‏اى كه نسبت به زندگى و مرگ دارند، و هم به دلیل آنكه از حمایت اجتماعى و روانى صمیمانه‏ترى برخوردارند اضطراب كمتری را تجربه میكنند. در این میان روزه به دلیل اتصال مداوم روزه دار با خالق هستی بر این آرامش می افزاید.

روزه و وسواس

یكى از بیمارى‏هاى رایج كه در روانشناسى امروز، از اختلالات اضطرابى به شمار مى‏آید، وسواس است.  در مواردى كه فرد تشخیص مى‏دهد وسواس‏ او  غیر منطقى است كوشش میكند در برابر آن مقاومت كند و همین مساله اضطراب او را بیشتر میكند روزه به دو طریق در درمان وسواس موثر واقع می شود


1- كاهش اضطراب:

از آنجا كه تحقیقات نشان داده است روزه داری اسلامی در كاهش اضطراب موثر است بنابراین این كاهش اضطراب به طریق غیر مستقیم از افكار و رفتارهای وسواسی فرد می كاهد.

     

2 - تقویت اراده

همان‏طور كه در توضیح اختلال وسواس گفته شد، یكى از عوامل اصلى در تداوم عمل وسواسى، ناتوانى فرد در مقابله و مقاومت در برابر اضطراب ناشى از ترك عمل وسواسى خویش است؛ به گونه‏اى كه فرد تصور مى‏كند، هیچ گاه نمى‏تواند آن را ترك نماید؛ بنابراین، به هر طریق كه ممكن است قدرت اراده و اعتماد به ‏نفس شخص را تقویت نمود، مى‏توان به درمان واقعى و اساسى وسواس كمك نمود.


روزه و افسردگى‏

اختلالات افسردگى از جمله شایع‏ترین اختلالات روانى است كه در بیماران به صورت‏هاى مختلف و با شدّتهای متفاوت وجود دارد و قرائن و شواهدى وجود دارد كه نشان مى‏دهد، روزه‏دارى در تسریع امر بهبود بیماران مبتلا به اختلال افسردگى‏اساسى، نقش كلیدى دارد. دكتر ایوب مالك در كتاب روزه دارى اسلامى و مسائل روانپزشكى، دو ویژگى درمانى كه در روزه دارى مسلمان‏ها وجود دارد و مى‏تواند به بهبود بیماران افسردگى كمك نماید، این‏گونه معرفى كرده است:

1- تغییر برنامه خواب بیدارى

 گزارش شده كه جلو كشیدن زمان خواب بیمار به مدت 3 تا 5 ساعت در طى 2 تا 4 روز، مى‏تواند آثار ضد افسردگى ایجاد كند. ... بیدار شدن براى سحرى و انجام فرائض عبادى در سحرگاهان در روزه‏دارى اسلامى، مى‏تواند بر مبناى تغییر برنامه خواب در طول یك ماه، تأثیرات ضد افسردگى خود را اعمال نماید.


2- مسأله محرومیت از خواب:

 امروزه یكى از روش‏هاى درمانى در بیماران افسرده، محرومیت از خواب است، بیش از 61 گزارش (با بررسى 1700 بیمار) ثابت كرده است كه محرومیت كامل یا نسبى از خواب، منجر به بهبود قابل ملاحظه‏اى در 30 تا 50 درصد بیماران افسرده شدید مى‏گردد؛ اگرچه تأثیرات حاصله ممكن است موقتى باشد.» «بیدارى سحرگاهان در روزه‏دارى براى سحرى خوردن و انجام فرائض عبادى‏كه ساعاتى را به خود اختصاص مى‏دهد، در اصل نوعى محرومیت از خواب به شمار مى‏آید، كه ادامه آن در طول یك ماه، مى‏تواند تأثیرات بارز ضد افسردگى داشته باشد».

 

منابع:

- ایدئولوژى و عقائد اسلامى / محمد دشتی / صفحه 263
- روزه و ماه خدا / سید محمد شیرازى، ترجمه مصطفی زمانی / صفحه 45
- مالك، ایوب؛ روزه دارى اسلامى و مسائل روانپزشكى، موءسسه فرهنگى انتشاراتى فن و هنر، چاپ اول، تهران، 1380، ص41.

- متن تجدید نظر شده راهنماى تشخیص و آمارى اختلالهاى روانى، ترجمه محمدرضا نیكخو و هامایاك آوادیس یانس، انتشارات سخن، تهران، 1381، صص 687 و 688.

به نقل از سایت http://www.bashgah.net

 

 

تهیه کنندگان:

- رقیه گرزین(فوق لیسانس رفتارشناسی)

     - مهین صالحیان(مدیر امور دانشجویی)


نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :